FAZLA ÇALIŞMA ÜCRETİ VE BİLİNMESİ GEREKENLER

  1. İş kanunu gereği bir işçinin haftalık çalışma süresi 45 saattir. Dolayısıyla haftalık 45 saati aşan çalışmalar fazla çalışma (fazla mesai) olarak değerlendirilir.
  2. Fazla çalışma süresinin toplamı bir yılda 270 saatten fazla olamayacaktır.
  3. İşçilerin fazla çalışmaya muvafakat etmeleri gereklidir. Fazla çalışma ve fazla sürelerle çalışma yaptırmak için işçinin yazılı onayının alınması gerekir. Bu izin her yıl ve ocak ayında yazılı olarak alınır. Zorunlu nedenlerle veya olağanüstü durumlarda yapılan fazla çalışma ve fazla sürelerle çalışma için bu onay aranmaz. Fazla çalışma yaptıracak işverence bu onay her yılın başında işçilerden yazılı olarak alır.
  4. Fazla çalışma veya fazla sürelerle çalışma sürelerinin hesabında yarım saatten az olan süreler yarım saat, yarım saati aşan süreler ise bir saat sayılır.
  5. İşçilerin işlemiş olan fazla çalışma ve fazla sürelerle çalışma ücretleri normal çalışmalarına ait ücretlerle birlikte, İş Kanunu uyarınca ödenir. Bu ödemeler, ücret bordrolarında ve ücret hesap pusulalarında açıkça gösterilir.
  6. 4857 sayılı İş Kanunu’nun 63. maddesi, haftalık çalışma süresinin 45 saat olduğunu, aksi kararlaştırılmadıkça bu sürenin çalışma günlerine eşit olarak dağıtılacağını hükme bağlamaktadır. Buna göre, haftanın altı günü çalışılan bir işyerinde günlük çalışma süresi 7.5 saat olacaktır. SGK işlemlerinde ay 30 gün olarak dikkate alınmakta, dolayısıyla aylık çalışma süresi de 30×7.5=225 saat olarak uygulanmaktadır.
  7. İşçinin fazla mesai için esas olacak saatlik ücreti ise; brüt ücret / 225 saat şeklinde bulunur. Bir örnek ile anlatmak gerekirse: 3.000,00 TL brüt ücreti olan bir işçin bir saatlik ücreti 3000/225=13,33 TL’dir.
  8. Her bir saat fazla çalışma için verilecek ücret normal çalışma brüt ücretinin saat başına düşen miktarının yüzde elli yükseltilmesi suretiyle ödenir. Bir örnek ile şöyle açıklayalım: saat ücreti (Brüt ücreti) 10 TL olan bir işçinin ay içinde 5 saat fazla çalışma yaptığını kabul edersek, fazla çalışmaya ilişkin olarak normal ücretine ilave olarak 5 x 15 TL üzerinden 75 TL fazla çalışma ücreti alması gereklidir.
  9. Fazla çalışma brüt ücret olarak verilir. Dolayısıyla kişinin bordrosunda gösterilen bu ücretten SGK primi kesilir. Ayrıca bu ücretten gelir vergisi ve damga vergisi de kesilir.
  10. Fazla çalışma veya fazla sürelerle çalışma yapan işçi, isterse işverene yazılı olarak başvurmak koşuluyla, bu çalışmalar karşılığı zamlı ücret yerine, fazla çalıştığı her saat karşılığında bir saat otuz dakikayı, fazla sürelerle çalıştığı her saat karşılığında bir saat on beş dakikayı serbest zaman olarak kullanabileceği belirtilmiştir.
  11. İşçi hak ettiği serbest zamanı, 6 ay zarfında işverene önceden yazılı olarak bildirmesi koşuluyla ve işverenin, işin veya işyerinin gereklerine uygun olarak belirlediği tarihten itibaren iş günleri içerisinde aralıksız ve ücretinde bir kesinti olmadan kullanır.
  12. Ulusal bayram ve genel tatil günlerinde işyerlerinde çalışılıp çalışılmayacağı toplu iş sözleşmesi veya iş sözleşmeleri ile kararlaştırılır. Sözleşmelerde hüküm bulunmaması halinde söz konusu günlerde çalışılması için işçinin onayı gereklidir.
  13. Toplu iş sözleşmesi veya iş sözleşmelerine hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatillerde işçilere tanınan haklara, ücretli izinlere ve yüzde usulü ile çalışan işçilerin bu Kanunla tanınan haklarına aykırı hükümler konulamaz. Bu hususlarda işçilere daha elverişli hak ve menfaatler sağlayan kanun, toplu iş sözleşmesi, iş sözleşmesi veya gelenekten doğan kazanılmış haklar saklıdır.
  14. İşçilerin, İş günlerinde çalışmış olmaları koşulu ile yedi günlük bir zaman dilimi içinde kesintisiz en az yirmidört saat dinlenme (hafta tatili) verilir. Çalışılmayan hafta tatili günü için işveren tarafından bir iş karşılığı olmaksızın o günün ücreti tam olarak ödenir.
  15. Ulusal bayram ve genel tatil günü olarak kabul edilen günlerde işçiler çalışmazlar. Bir iş karşılığı olmaksızın o günün ücretleri tam olarak ödenir. İşçi, tatil yapmayarak çalışırlarsa ayrıca çalışılan her gün için bir günlük ücreti ödenir.

Muhasebenin Bilgi Deposu