İŞYERİ VE KONUT KİRA ARTIŞ ORANINDA SINIR VAR MI?

 İşyeri ve konut kira artış oranı ne kadar olmalı? İşyeri ve konut kira artış oranı nasıl hesaplanır? İşyeri ve konut kira artış oranı nedir? İşte bu ve buna benze sorularınızın yanıtlarını vermeye çalışacağım.

Mevzuatımızda konut kira artış oranlarında üst sınır bulunmakta iken işyeri kira artış oranında her hangi bir üst sınırlama bulunmamaktadır.

Konut kira artış oranı TÜİK tarafından açıklanan Üretici Fiyatları Endeksi’nin (ÜFE) oniki aylık ortalama değerini esas alınarak hesaplanıyor.

Türk Borçlar Kanununun 344 üncü maddesinde kira artış oranının üst sınırı belirlenmiştir.  İlgili madde şu şekildedir.

MADDE 344 – Tarafların yenilenen kira dönemlerinde uygulanacak kira bedeline ilişkin anlaşmaları, bir önceki kira yılında üretici fiyat endeksindeki artış oranını geçmemek koşuluyla geçerlidir. Bu kural, bir yıldan daha uzun süreli kira sözleşmelerinde de uygulanır. Taraflarca bu konuda bir anlaşma yapılmamışsa, kira bedeli, bir önceki kira yılının üretici fiyat endeksindeki artış oranını geçmemek koşuluyla hâkim tarafından, kiralananın durumu göz önüne alınarak hakkaniyete göre belirlenir.

Taraflarca bu konuda bir anlaşma yapılıp yapılmadığına bakılmaksızın, beş yıldan uzun süreli veya beş yıldan sonra yenilenen kira sözleşmelerinde ve bundan sonraki her beş yılın sonunda, yeni kira yılında uygulanacak kira bedeli, hâkim tarafından üretici fiyat endeksindeki artış oranı, kiralananın durumu ve emsal kira bedelleri göz önünde tutularak hakkaniyete uygun biçimde belirlenir. Her beş yıldan sonraki kira yılında bu biçimde belirlenen kira bedeli, önceki fıkralarda yer alan ilkelere göre değiştirilebilir.  Sözleşmede kira bedeli yabancı para olarak kararlaştırılmışsa, beş yıl geçmedikçe kira bedelinde değişiklik yapılamaz. Ancak, bu Kanunun, “Aşırı ifa güçlüğü” başlıklı 138 inci maddesi hükmü saklıdır. Beş yıl geçtikten sonra kira bedelinin belirlenmesinde, yabancı paranın değerindeki değişiklikler de göz önünde tutularak üçüncü fıkra hükmü uygulanır.

 

İşyeri kiraları için artış oranının üst sınırı için Türk Borçlar Kanunundaki 344 üncü madenin uygulaması eklenen geçici 2 inci madde ile 1/7/2012 tarihinden itibaren 8 yıl süreyle ertelenmiştir. Eklenen madde şu şekildedir:

GEÇİCİ MADDE 2 – (Değişik: 4/7/2012-6353/53 md.) Kiracının Türk Ticaret Kanununda tacir olarak sayılan kişiler ile özel hukuk ve kamu hukuku tüzel kişileri olduğu işyeri kiralarında, 11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun 323, 325, 331, 340, 342, 343, 344, 346 ve 354 üncü maddeleri 1/7/2012 tarihinden itibaren 8 yıl süreyle uygulanmaz. Bu halde, kira sözleşmelerinde bu maddelerde belirtilmiş olan konulara ilişkin olarak sözleşme serbestisi gereği kira sözleşmesi hükümleri tatbik olunur. Kira sözleşmelerinde hüküm olmayan hallerde mülga Borçlar Kanunu hükümleri uygulanır.

 

Kaynaklar:

TÜRK BORÇLAR KANUNU: http://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.6098.pdf

YARGI HİZMETLERİNİN HIZLANDIRILMASI AMACIYLA BAZI KANUNLARDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR KANUN: http://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.6217.pdf